เคยสงสัยกันมั้ย…ทำไมเราถึงหยุด “ใส่ใจ” เรื่องชาวบ้านไม่ได้นะ?

เคยสงสัยกันมั้ย ทำไมประโยคที่ว่า “แก… รู้เรื่องนั้นยัง?” ถึงมีพลังดึงดูดเราได้มหาศาลขนาดนี้นะ? จริง ๆ แล้วการอยากรู้เรื่องของผู้อื่น (หรือที่เรียกกันเล่น ๆ ว่าการเผือก) อาจไม่ใช่เรื่องของนิสัยที่ไม่ดีเสมอไปหรอกน้า แต่มันคือกลไกการเอาตัวรอดอย่างนึงที่ฝังอยู่ในยีนของมนุษย์เรามาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ! วันนี้เราจึงอยากชวนเพื่อน ๆ มาทำความเข้าใจเหตุผลเบื้องลึกเบื้องหลังและ functions ของการ Gossip กัน

.

ทำไมสมองถึงมองว่า Gossip เป็นเรื่องต้องรู้?

– Self-Improvement & Strategy: สมองเราใช้ข้อมูลความผิดพลาดของคนอื่นเป็น ‘ทางลัด’ ในการพัฒนาตัวเองโดยไม่ต้องลงทุนเจ็บตัว ซึ่งช่วยให้เราวางตัวและรักษาฐานะในกลุ่มสังคมได้อย่างชาญฉลาด (Jolly & Chang, 2021)

– Social Grooming: การแชร์ข้อมูลลับช่วยกระตุ้นการหลั่ง Oxytocin ได้ดีกว่าการคุยเรื่องสัพเพเหระ เพราะมันคือการแสดงความไว้ใจว่า “ฉันกล้าเล่าเรื่องนี้ให้เธอฟังเลยนะ” ซึ่งช่วยกระชับความสัมพันธ์ในกลุ่มให้เหนียวแน่นขึ้นอย่างรวดเร็ว (Dunbar, 2004)

– Social Policing: Gossip สามารถเป็นพฤติกรรมเอื้อสังคม (Prosocial) รูปแบบหนึ่งที่ทำหน้าที่เป็น ‘ตำรวจสังคม’ ช่วยเตือนภัยและคัดกรองคนเห็นแก่ตัวออกจากกลุ่มได้ เพื่อช่วยสอดส่องดูแลความปลอดภัยของกันและกัน (Feinberg et al., 2012)

.

ฟังดูเหมือน Gossip เป็นเรื่องจำเป็น แต่เดี๋ยวก่อน! มันมีจุดที่ต้องระวังอยู่เหมือนกันนะ เพราะในยุค Digital ที่เราเสพเรื่องของคนอื่นผ่านหน้าจอได้รวดเร็วแบบนี้ สมองอาจเกิดภาวะ Hyper-vigilance (ระแวดระวังจนเกินเหตุ) ได้! เมื่อเราจดจ่อเรื่องของคนอื่นจนลืมกลับมาดูใจตัวเอง เสียงเม้าท์มอยเหล่านั้นก็อาจกลายเป็นเสียงรบกวนความสุขในใจเราได้เช่นกัน

.

ดังนั้น เมื่อไหร่ก็ตามที่ “ความใส่ใจ” เริ่มกลายเป็น “ยาพิษ” ลองมองหาพื้นที่ปลอดภัยเพื่อจัดระเบียบใจให้เบาสบายขึ้นดูน้า

– Identify the patterns: ลองสังเกตดูว่า ข้อมูลประเภทไหนที่ทำให้เราใจสั่นหรือวิตกกังวล จะได้รู้เท่าทันอารมณ์ที่ถูกกระตุ้น

– Find your center: ฝึกกลับมาอยู่กับปัจจุบันด้วย Grounding Exercises เช่น การฝึกหายใจ หรือการใช้เสียงธรรมชาติเพื่อช่วยผ่อนคลาย

– Lighten the load: บางครั้งการได้ระบายกับคนที่ไว้ใจได้ก็ช่วยให้เราเรียบเรียงความคิดที่ยุ่งเหยิงให้เบาบางลงได้เหมือนกัน

.

“ใส่ใจ” คนอื่นมาเยอะแล้ว… อย่าลืมกลับมา “ใส่ใจ” ใจเราเองบ้างน้า

.

อ้างอิง

Dunbar, R. I. M. (2004). Gossip in evolutionary perspective. Review of General Psychology, 8(2), 100–110. https://doi.org/10.1037/1089-2680.8.2.100

Feinberg, M., Willer, R., Jennifer, S., Dacher, K. (2012). The virtues of gossip: Reputational information sharing as prosocial behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 102(5), 1015–1030. https://doi.org/10.1037/a0026650

Jolly, E., & Chang, L. J. (2021). Gossip drives vicarious learning and facilitates social connection. Current Biology, 31(12), 2539-2549. https://doi.org/10.1016/j.cub.2021.03.090