เมื่อเดือนที่ผ่านมา คุณอมรเทพ สัจจะมุนีวงศ์ ผู้ก่อตั้ง Sati App ได้รับเชิญเข้าร่วม 4th Global Mental Health Advocacy Forum ที่เมืองอิโลอิโล ประเทศฟิลิปปินส์ เวทีที่รวมผู้ทำงานด้านสุขภาพจิตจากทั่วโลกมาแลกเปลี่ยน เรียนรู้ และตั้งคำถามร่วมกันว่า…

.

“เราจะสร้างการเปลี่ยนแปลงด้านสุขภาพจิตในระดับระบบได้อย่างไร”

.

หนึ่งในสิ่งที่ชัดเจนจากการสนทนาในเวทีระดับโลก คือ ระบบสุขภาพจิตในปัจจุบันจำเป็นต้องเปลี่ยนแปลง เพราะในหลายประเทศ ระบบที่มีอยู่ยังเปราะบาง และกำลังรั้งเราไว้จากการสร้างการดูแลที่เข้าถึงได้อย่างแท้จริง

.

เราไม่สามารถใช้เพียง “พลาสเตอร์แปะบาดแผล” กับปัญหาเชิงระบบได้

แม้การพูดถึงสุขภาพจิตจะดังขึ้นเรื่อย ๆ ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา แต่ในความเป็นจริง งบประมาณด้านสุขภาพจิตทั่วโลกยังคงอยู่เพียงประมาณ 2% ของงบประมาณด้านสุขภาพทั้งหมด

.

ตลอดหลายปีที่ได้เข้าร่วมเวทีด้านสุขภาพจิตระดับโลก สิ่งที่ยิ่งชัดขึ้นเรื่อย ๆ คือเราจำเป็นต้อง

• Demedicalize สุขภาพจิต ไม่ให้ถูกจำกัดอยู่แค่ในระบบการแพทย์

• Deinstitutionalize ลดการพึ่งพาสถาบันแบบรวมศูนย์

• Decolonize ส่งเสริมการสร้างองค์ความรู้ที่ครอบคลุมความหลากหลายของบริบทชุมชน

• Destigmatize ลดอคติและตราบาป

• Democratize ทำให้การดูแลสุขภาพจิตและองค์ความรู้ด้านสุขภาพจิตเป็นเรื่องที่ทุกคนเข้าถึงได้อย่างเท่าเทียม

.

และที่สำคัญคือ เปิดพื้นที่ให้ผู้ที่มีประสบการณ์ตรงเกี่ยวกับสุขภาพจิต (lived experience) และชุมชน (community) ได้ร่วมเป็นผู้ออกแบบทางออก

.

เราจำเป็นต้องเปลี่ยนจากการลงทุนที่เน้นการรักษาเพียงอย่างเดียว ไปสู่การสร้างระบบที่สนับสนุนการป้องกัน (prevention) และการส่งเสริมสุขภาพจิต (promotion)

.

ระบบที่สร้างขึ้นบนพื้นฐานของ ความเร่งด่วน ความเข้าใจ และความมุ่งมั่นร่วมกัน

.

เพราะหากเราไม่มีแผน วิสัยทัศน์ การลงมือทำ และพลังในการเปลี่ยนแปลงร่วมกัน สุขภาพจิตของสังคมจะยิ่งเผชิญความท้าทายมากขึ้น โดยเฉพาะในโลกที่เต็มไปด้วยความผันผวน ไม่ว่าจะเป็น…

ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์

ความแตกแยกทางสังคม

AI และการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างสังคม

รวมถึงวิกฤตสภาพภูมิอากาศ

.

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียง

“เราจะพูดถึงเรื่องนี้อย่างไร”

.

แต่คือ

“เราจะเปลี่ยนจากการสนทนาไปสู่การลงมือทำได้อย่างไร”

.

การได้พบกับผู้คนมากมายที่กำลังทำสิ่งนั้นอยู่จริง ๆ ตั้งแต่งานวิจัยที่ทำร่วมกับผู้มี lived experience ไปจนถึงโครงการระดับชุมชนที่ใช้ความรู้และพลังของชุมชนเป็นรากฐาน ทำให้เวทีนี้เป็นพื้นที่ที่ทรงคุณค่าในการเรียนรู้ร่วมกัน…

.

พื้นที่ที่ทำให้เราได้แลกเปลี่ยน

ได้เปราะบาง

และได้ขอคำแนะนำจากกันและกัน

.

ขอบคุณ Mental Health Innovation Network (MHIN) Asia Hub ที่เชิญคุณอมรเทพไปร่วมจัด workshop “Deconstructing Mental Health Innovations: From Idea to Scaled Impact” และเปิดพื้นที่ให้ได้แบ่งปันการเดินทางของ Sati

.

และแน่นอน ดีใจเสมอที่ได้พบเพื่อนร่วมทางที่คุ้นเคย

และได้รับแรงบันดาลใจจากทุกคนอีกครั้ง

.